helphelp

Einddoelen

Aardrijkskunde ( havo vwo )

  • = CE
  • = Basis
  • = Verdiepende keuzestof
  • = SE
  • = Verbredende keuzestof
  • = SE Papieren versie CE Digitale versie [bij digitale versie mag deze eindterm ook nog op SE]
  • = CE [mag op SE]
  • = Varieert per bb/kb/gt-leerweg en varieert ook door de keuze voor papieren of digitaal examen. Zie Syllabus 2014.
  • = CE en SE
  • = K
  • = Kgv
Burgerschap
SubkernenInhoudenhavovwoexameneenheden
LeefbaarheidLeefbaarheidsvraagstukken op lokaal en regionaal niveau
waardendilemma's, perceptie en beeldvorming, risico en veiligheid
11b.2 Een buurtprofiel van een stedelijke buurt beschrijven aan de hand van fysiekruimtelijke en sociale elementen en beargumenteerde uitspraken doen over leefbaarheid. Stedelijk beleid gericht op wijken en buurten beoordelen
waardendilemma's, perceptie en beeldvorming, risico en veiligheid

10a. Actuele vraagstukken in het betreffende ontwikkelingsland beschrijven en analyseren. Het betreft vraagstukken van landdegradatie en milieuverontreiniging
 
waardendilemma's, oorzaak en gevolgrelatie

9b.3 Een buurtprofiel van een stedelijke buurt beschrijven aan de hand van fysiek-ruimtelijke en sociale elementen en beargumenteerde uitspraken doen over leefbaarheid. Stedelijk beleid gericht op wijken en buurten beoordelen
waardendilemma's, perceptie en beeldvorming, risico en veiligheid

AK/V/Domein E
Multiculturele samenlevingConflicten die verband houden met de etnische en culturele diversiteit
diversiteit, stabiliteit en verandering
10b. Actuele vraagstukken in het betreffende ontwikkelingsland  beschrijven en analyseren. Het betreft  conflicten die verband houden met de etnische en culturele diversiteit in het land
 
diversiteit, stabiliteit en verandering

8c. Actuele vraagstukken in Zuidoost Azië vanuit een geografisch perspectief beschrijven, analyseren en verklaren. Het betreft conflicten in Zuidoost Azië, voor zover ze verband houden met de etnische en culturele diversiteit in de regio
diversiteit, stabiliteit en verandering

AK/V/Domein D
WereldburgerschapVerantwoording en beslissingen nemen bij internationale samenwerking en mondiale kwesties
toekomstgericht denken
n.v.t.
Valt samen met subdomein B2 mondiaal verdelingsvraagstuk en C2 mondiaal milieuvraagstuk
toekomstgericht denken

AK/V/Domein B
Duurzaamheid
SubkernenInhoudenhavovwoexameneenheden
Ecologische voetafdruk/draagkracht en natuurSamenhang tussen menselijke activiteiten en milieuproblemen
systeem en systeemmodellen, diversiteit
6b.4 De verbanden beschrijven tussen intensief landgebruik en landdegradatie. De verbanden beschrijven tussen de toegenomen bevolkingsdruk en de milieuproblemen in de kuststrook en de zee
 
patronen, oorzaak en gevolgrelatie, stabiliteit en verandering, risico's en veiligheid

10a.1 De gevolgen van bosbouw voor bodem en landschap in Indonesië beschrijven en analyseren
 

10a.2 De invloed van landdegradatie (als gevolg van ontbossing) op de biodiversiteit en de waterbalans in Indonesië beschrijven en verklaren. Gevolgen van landdegradatie (als gevolg van ontbossing) voor bestaansmiddelen in Indonesië aangeven

4b.3 De kwetsbaarheid van twee verschillende natuurlijke systemen in verschillende gebieden (sub-Sahara en Zuid- of Zuidoost Azië) en hun draagkracht voor de landbouw vergelijken
 
systeem en systeemmodellen, diversiteit

AK/V/Domein B
VoedselvoorzieningHet voedselvraagstuk als verdelingsvraagstuk op mondiale schaal op basis van het geografische analysemodel
waardendilemma's, toekomstgericht denken
3a. Demografische kenmerken van de gebieden aan weerszijden van de Mexicaans-Amerikaanse grens beschrijven
 
waardendilemma's, toekomstgericht denken

4a.1 Ruimtelijke patronen en regionale verschillen in de mondiale voedselvoorziening beschrijven en verklaren, mede met behulp van kaarten. De mondiale handelsstromen van tarwe en rijst beschrijven en verklaren, mede met behulp van kaarten
 
schaalvergroting, patronen, waardendilemma's

4a.2 Een verband leggen tussen economische globalisering en de beschikbaarheid van voedsel op het nationale schaalniveau. Een verband leggen tussen politieke globalisering en het voedselvraagstuk. Een verband leggen tussen een aantal technologische ontwikkelingen en het voedselvraagstuk
 
schaalvergroting, schaal en verhouding en hoeveelheid, waardendilemma's

4b.1 Beargumenteren dat het voedselvraagstuk ook een maatschappelijk (verdelings)probleem is
 
schaalvergroting, waardendilemma's

4b.2 De invloed van natuurlijke en maatschappelijke factoren op de voedselzekerheid in verschillende gebieden (Sub-Sahara, Zuid- of Zuidoost Azië), op verschillende tijd en ruimteschalen vergelijken
 
risico en veiligheid, duurzaamheid

4b.4 Een beargumenteerde mening geven over de kwetsbaarheid van een aantal sociale groepen in een land (Sub-Sahara, Zuid- of Zuidoost Azië) met een structureel tekort aan voedsel
 
diversiteit, risico en veiligheid

4c.1 Uitleggen dat de gevoerde handelspolitiek van de rijke landen vaak niet strookt met de doelstellingen van ontwikkelingssamenwerking voor Afrika
 
waardendilemma's, toekomstgericht denken

4c.2 Aangeven in hoeverre interne factoren de verhoging van de voedselzekerheid in een Afrikaans land afremmen of verhogen
waardendilemma's, risico en veiligheid

4c.3 Een beargumenteerd standpunt innemen over de vraag of het door verschillende instanties (de Nederlandse overheid, de EU, de VN) gevoerde beleid om de voedselzekerheid in Afrika te verhogen coherent is
waardendilemma's, toekomstgericht denken

AK/V/Domein B
Natuurlijke hulpbronnen en bronnen van energieSpreiding en gevolgen van gebruik van natuurlijke hulpbronnen in gebieden
patronen, schaal en verhouding en hoeveelheid, duurzaamheid
n.v.t.
7c.1 Het voorkomen en de spreiding van natuurlijke hulpbronnen beschrijven. Aangeven hoe natuurlijke hulpbronnen een rol spelen in de ontwikkelingskansen van een gebied
patronen, schaal en verhouding en hoeveelheid

8a.1 Aan de hand van een voorbeeld (bijv. ontbossing) aangeven dat exploitatie van natuurlijke hulpbronnen wordt gestuurd door buiten Zuidoost-Azië gelegen actoren. De gevolgen van bosbouw voor bodem en landschap beschrijven
 
patronen, schaal en verhouding en hoeveelheid, duurzaamheid

AK/V/Domein D
BroeikaseffectKlimaatverandering als milieuvraagstuk op mondiale schaal op basis van het geografische analysemodel
waardendilemma's, toekomstgericht denken
n.v.t.
6c.1 De effecten aangeven van de verschillende initiatieven om de schadelijke gevolgen van broeikasgassen te beperken en een beargumenteerde mening daarover geven
 
systeem en systeemmodellen, waardendilemma's

6c.2 Aangeven dat de aanpassing van de maatschappelijke systemen afhankelijk is van de aard van de klimaatveranderingen in verschillende gebieden
systeem en systeemmodellen, waardendilemma's, risico's en veiligheid

6c.3 Beoordelen in hoeverre het beleid op de verschillende ruimtelijke schalen consistent is. Voorbeelden geven van coherent en incoherent beleid
 
waardendilemma's, toekomstgericht denken

AK/V/Domein C
Bevolking en ruimte
SubkernenInhoudenhavovwoexameneenheden
BevolkingskenmerkenBevolkingskenmerken in en tussen gebieden
diversiteit, perceptie en beeldvorming
4a.1 Economische, demografische en sociaal-culturele indicatoren voor het vergelijken van landen benoemen en de beperkingen aangeven van gemiddelde nationale waarden voor die indicatoren
 
patronen, diversiteit, schaal en verhouding en hoeveelheid

9a.2 Het beleid t.a.v. bevolkingsspreiding in Indonesië uitleggen en een beargumenteerde mening geven over de gevolgen van het beleid
 
diversiteit, perceptie en beeldvorming

4a.3 Mondiale relatiepatronen van handel, investeringen en migratie beschrijven en in hoofdlijnen verklaren
 
interactie, waardendilemma's

3b.1 Aan de hand van verschillende indicatoren de wereld indelen en landen met elkaar vergelijken en mondiale spreidingspatronen verklaren
diversiteit, perceptie en beeldvorming

AK/V/Domein B
MigratieMigratiepatronen op verschillende schaalniveaus
patronen, stabiliteit en verandering
3b.1 De grensoverschrijdende relaties ten aanzien van migratie, handel en investeringen, voor zover deze zichtbaar zijn in de grensregio in ruime zin, beschrijven en verklaren
 
patronen, stabiliteit en verandering

9a.2 Het verstedelijkingsproces in Indonesië beschrijven en analyseren
 
patronen

3c.2 De internationale migratie naar New York, Washington en Los Angeles beschrijven en de sociale polarisatie binnen de steden analyseren vooral gelet op de etnische samenstelling van de bevolking
 
patronen, stabiliteit en verandering

AK/V/Domein B
Ruimtelijke ontwikkelingSteden en stedelijke kenmerken in verschillende gebieden
structuur en functie, toekomstgericht denken, waardendilemma's, stabiliteit en verandering
11b.1 Stedelijke vraagstukken in Nederland analyseren en beoordelen, in het bijzonder rond de stedelijke economie
 
patronen, schaalvergroting, structuur en functie

3c.1 Ruimtelijke kenmerken van New York, Washington en Los Angeles benoemen die samenhangen met hun positie als mondiaal knooppunt
patronen, schaalvergroting, structuur en functie

9b.2 Stedelijke vraagstukken in Nederland analyseren en beoordelen, in het bijzonder rond de stedelijke economie
 
structuur en functie, toekomstgericht denken, waardendilemma's, stabiliteit en verandering

AK/V/Domein E
Ruimtelijke ontwikkelingen in de Randstad
structuur en functie, waardendilemma's
n.v.t.
9b.1 De ruimtelijke invloedssfeer van de Randstad binnen Nederland (en internationaal) beschrijven en analyseren
 
schaal en verhouding en hoeveelheid, diversiteit, interactie

9b.1 De differentiatie binnen de Randstad, met name tussen noord- en zuidvleugel, beschrijven en analyseren
 
diversiteit, structuur en functie

9b.1 Ruimtelijke vraagstukken van de Randstad beschrijven en analyseren
 
schaalvergroting, structuur en functie

9b.1 Het beleid van de overheid ten aanzien van de ruimtelijke vraagstukken van de Randstad beschrijven en kritisch beoordelen
 
structuur en functie, waardendilemma's

AK/V/Domein E
Relatie ruimtelijke ontwikkelingen urbane en rurale gebieden
interactie, duurzaamheid
n.v.t.
8b.2 Verschillen tussen stedelijke gebieden en plattelandsgebieden en verschillen tussen op de wereldmarkt georiënteerde regio's en regio's die zich richten op lokale markten in Zuidoost-Azië beschrijven, analyseren en verklaren
interactie, duurzaamheid

AK/V/Domein D
Globalisering
SubkernenInhoudenhavovwoexameneenheden
Transport en vervoerPatronen van goederenstromen, mensen en kapitaal
patronen
4b.1 Het proces van mondialisering/globalisering in economisch en (sociaal-)cultureel opzicht beschrijven en verklaren
patronen

8b.3 Analyseren van stromen van goederen, mensen en kapitaal tussen landen in Zuidoost-Azië
patronen

AK/V/Domein D
Global shiftProces en kenmerken van globalisering
4a.1 Economische, demografische en sociaal-culturele indicatoren voor het vergelijken van landen benoemen en de beperkingen aangeven van gemiddelde nationale waarden voor die indicatoren
schaalvergroting, interactie

4a.3 Mondiale relatiepatronen van handel, investeringen en migratie beschrijven en in hoofdlijnen verklaren

9b.1 De veranderingen in de economie (sectoren) na 1980 van Indonesië als gevolg van toenemende globalisering beschrijven en verklaren
patronen

3a.1 Aan het proces van mondialisering/globalisering economische, culturele en politieke dimensies onderscheiden en aangeven hoe deze dimensies elkaar beïnvloeden
schaalvergroting, interactie

3a.2 Aan de hand van voorbeelden aangeven wat de effecten zijn van en de reacties zijn op globalisering in verschillende landen: een centrumland, een semi-perifeer land en een perifeer land. Topografie: keuze is vrij
 
schaalvergroting, oorzaak en gevolgrelatie

3a.3 Aan de hand van voorbeelden uitleggen hoe technologische ontwikkelingen, tijdruimtecompressie en globalisering samenhangen

AK/V/Domein B
Globalisering in en tussen gebieden
4b.2 Voor Groot-Brittannië en India de positie in mondiale patronen (4a 2, 4a 3) en de effecten van globalisering (4b 1) herkennen en verklaren

9b.2 De plaats en functie van Indonesië in de wereldeconomie beschrijven en verklaren

9b.2 De rol van Japan in de Indonesische economie beschrijven en verklaren

3a. Economische kenmerken van de gebieden aan weerszijden van de Mexicaans-Amerikaanse grens beschrijven

9b.1 De primaire, secundaire en tertiaire sector van Indonesië beschrijven

7c.3 De ontwikkeling van de economische activiteiten in Zuidoost-Azië beschrijven en analyseren en beredeneren waarom sommige regio’s binnen Zuidoost-Azië wel deelnemen aan de economische globalisering en andere niet of nauwelijks
 

3c.1 De posities van New York, Washington en Los Angeles als machtscentra en als knooppunten van informatie-, geld- en goederenstromen beschrijven en verklaren

7c.4 Met voorbeelden aantonen hoe Zuidoost-Azië politiek en economisch betrokken is in het wereldsysteem

AK/V/Domein D
Middelen van bestaan(Internationale) arbeidsverdeling
patronen
3b.1 De grensoverschrijdende relaties ten aanzien van migratie, handel en investeringen, voor zover deze zichtbaar zijn in de grensregio Amerika-Mexico in ruime zin, beschrijven en verklaren
patronen

n.v.t.AK/H/Domein D
Arm en rijk
SubkernenInhoudenhavovwoexameneenheden
OntwikkelingsgebiedenCentrum-periferie, het proces en de kenmerken
schaalvergroting, patronen
4a.2 Mondiale economische, demografische en sociaal-culturele spreidingspatronen, alsmede de meest opvallende veranderingen hierin sinds 1980 beschrijven en in hoofdlijnen verklaren. Topografie: basistopografie
schaalvergroting, patronen

3a.4 Beschrijven hoe processen van internationalisering en globalisering zich in grote lijnen sedert de koloniale periode hebben ontwikkeld en wat de rol is van hegemoniale staten in deze processen
schaalvergroting, patronen

AK/V/Domein B
Centrum-periferie op verschillende schaalniveaus
structuur en functie, duurzaamheid
Relatie met subdomein E2: Regionale en lokale vraagstukken
structuur en functie, duurzaamheid

3b.3 Uitleggen hoe demografische kenmerken en verstedelijking samenhangen met het sociaaleconomisch  ontwikkelingspeil van een land.  Deze samenhang toepassen op drie typen landen: een centrumland, een semiperifeer land en een perifeer land
schaal en verhouding en hoeveelheid, diversiteit, interactie

7c.2 Voorbeelden geven van (neo)koloniale structuren die huidige ontwikkelingen beïnvloeden, bijvoorbeeld t.a.v. de exploitatie van natuurlijke hulpbronnen
structuur en functie, duurzaamheid

AK/V/Domein D
Verschillen in welvaart in de eigen regio en in NederlandVraagstukken van stedelijke gebieden in Nederland
waardendilemma's, toekomstgericht denken
4a.1 Economische, demografische en sociaal-culturele indicatoren voor het vergelijken van landen benoemen en de beperkingen aangeven van gemiddelde nationale waarden voor die indicatoren
waardendilemma's, toekomstgericht denken

Relatie met subdomein E2: Regionale en lokale vraagstukken
waardendilemma's, toekomstgericht denken

AK/V/Domein E
Grenzen en identiteit
SubkernenInhoudenhavovwoexameneenheden
CultuurKenmerken en spreidingspatronen van cultuur en cultuurgebieden
patronen, stabiliteit en verandering
4a.2 Mondiale sociaal-culturele spreidingspatronen, alsmede de meest opvallende veranderingen hierin sinds 1980 beschrijven en in hoofdlijnen verklaren
patronen

3a. Sociaal-culturele kenmerken van de gebieden aan weerszijden van de Mexicaans-Amerikaanse grens beschrijven
patronen, stabiliteit en verandering

n.v.t.AK/H/Domein B
Sociaal-culturele kenmerken in gebieden
perceptie en beeldvorming
9a.4 Het archipelkarakter van Indonesië beschrijven en de rol van de zee als scheidende en verbindende factor verklaren
structuur en functie, diversiteit

10b.2 Het spanningsveld tussen centrifugale en centripetale krachten in Indonesië aangeven
perceptie en beeldvorming

7a.2 Beschrijven hoe sinds het begin van de 20e eeuw het regionale beeld van Zuidoost-Azië in het westen is veranderd
perceptie en beeldvorming

AK/V/Domein D
Cultuur en spanningen in gebieden
10b.3 Voorbeelden geven waaruit blijkt dat religie in (delen van) Indonesië een grotere rol speelt op sociaal en politiek vlak. Daarbij wordt ingezoomd op de situatie op de Molukken en in Aceh
diversiteit, waardendilemma's

10b.4 Aangeven welke politieke invloed de staat heeft op de beheersing van deze conflicten in Indonesië

9a.1 Demografische, economische en culturele gebiedskenmerken van Indonesië, rekening houdend  met veranderingen in de tijd en regionale verschillen, beschrijven en verklaren. Topografie: Indonesië

8c.2 Beschrijven en verklaren hoe etnisch en cultureel nationalisme in Zuidoost-Azië kan leiden tot / bijdragen aan territoriale conflicten. Beschrijven hoe nationale overheden in deze conflicten optreden
diversiteit, waardendilemma's

8c.3 Voorbeelden geven waaruit blijkt dat religie in sommige delen van Zuidoost-Azië recent een grotere rol speelt op sociaal en politiek vlak en aangeven wat de maatschappelijke gevolgen ervan zijn en hoe politiek en overheid hierop reageren
 

AK/V/Domein D
Grenzen afbakenenIndelen van gebieden op basis van grenzen
6a.1 Het Middellandse Zeegebied typeren ten aanzien van klimaat, landschap en natuurlijke gevaren, met aandacht voor regionale verschillen. Topografie: Middellandse Zeegebied
patronen, diversiteit, structuur en functie

9a.3 Natuurlijke kenmerken van Indonesië beschrijven en de regionale verschillen aangeven

3b.2 De effecten van grensoverschrijdende relaties tussen Mexico en de Verenigde Staten op verschillende ruimtelijke schalen beschrijven  

7a.1 Zuidoost-Azië beschrijven aan de hand van liggingskenmerken en typeren met behulp van sociaal-geografische en fysisch geografische indicatoren. Verschillende criteria hanteren om de formele regio Zuidoost-Azië af te bakenen.Topografie: Zuidoost Azië
patronen, diversiteit, structuur en functie

7b.3 Regionale verschillen binnen Zuidoost -Azië beschrijven en analyseren

AK/V/Domein D
Betrouwbaarheid grenzen en indicatoren
5a/b 1. Globaal beschrijven wat de gevolgen zijn van vrijhandel in landbouwproducten voor landbouw en landschap in Europa
 

3b.2 De waarden en beperkingen van de demografisch, economisch, sociale en politieke indicatoren voor gebruik op nationale schaal beschrijven
perceptie en beeldvorming, waardendilemma's

7b.1 Zuidoost-Azië vergelijken met een andere macroregio op een aantal bevolkingsgeografische en economisch-geografische kenmerken
diversiteit

7b.2 De externe relaties van Zuidoost-Azië vergelijken met een andere macroregio

AK/V/Domein D
EuropaRegio Europese Unie, landschappen en landbouw
schaalvergroting, duurzaamheid
5a/b 2. De reactie van de samenleving (Nederland en Oostenrijk) op de bedreigingen van landbouw en landschap, die het gevolg zijn van mondiale vrijhandel beoordelen
schaalvergroting, oorzaak en gevolgrelatie

7a.1 De endogene krachten die samenhangen met de platentektoniek beschrijven en verklaren
schaalvergroting, duurzaamheid

n.v.t.AK/H/Domein B
Systeem aarde
SubkernenInhoudenhavovwoexameneenheden
Endogene processenEndogene processen en kenmerken
systeem en systeemmodellen, oorzaak en gevolgrelatie, patronen, kringlopen, stabliteit en verandering
6b.3 Reliëfvorming beschrijven als gevolg van het explosief vulkanisme, samenhangend met de platentektoniek en op welke manieren verwering, erosie en sedimentatie het reliëf versterken of verminderen
systeem en systeemmodellen, oorzaak en gevolgrelatie, patronen, kringlopen, stabliteit en verandering

7a.2 De werking van belangrijke exogene krachten beschrijven en hun invloed op de vorming van het aardoppervlak verklaren

5a.1 Endogene processen die samenhangen met de platentektoniek beschrijven en verklaren
systeem en systeemmodellen, oorzaak en gevolgrelatie, patronen, kringlopen, stabliteit en verandering

AK/V/Domein C
Exogene processenExogene processen en kenmerken
7a.4 De door zonne-energie en aardrotatie aangedreven grote windsystemen en zeestromingen op aarde beschrijven en verklaren hoe deze van invloed zijn op de klimaatzones
systeem en systeemmodellen, oorzaak en gevolgrelatie, patronen, kringlopen, stabliteit en verandering, diversiteit

7a.3 De interactie tussen endogene en exogene krachten beschrijven en verklaren

5a.2 Exogene processen beschrijven en hun invloed op de vorming van het aardoppervlak verklaren en deze exogene processen in twee stroomgebieden (in de gematigde en de aride zone) vergelijken en de verschillen verklaren
systeem en systeemmodellen, oorzaak en gevolgrelatie, patronen, kringlopen, stabliteit en verandering, diversiteit

5a.4 De door zonne-energie aangedreven grote windsystemen en zeestromingen op aarde bepalen de ligging van klimaatgebieden

AK/V/Domein C
KlimaatKlimaatsysteem op mondiaal schaalniveau
7a.4 De door zonne-energie en aardrotatie aangedreven grote windsystemen en zeestromingen op aarde beschrijven en verklaren hoe deze van invloed zijn op de klimaatzones

6b.1 Het Middellandse Zeeklimaat beschrijven en de verschillen tussen zomer en winter in het Middellandse Zeegebied verklaren

6a.1 Aangeven hoe de componenten atmosfeer, hydrosfeer en lithosfeer afzonderlijk en in samenhang bijdragen tot het wereldklimaatsysteem
systeemen systeemmodellen, patronen

6a.2 Voorbeelden geven van grote klimaatsveranderingen in het geologisch verleden
systeem en systeemmodellen, patronen, stabiliteit en verandering, oorzaak en gevolgrelatie

6a.3 Voorbeelden geven van plotselinge catastrofale klimaatsveranderingen en van geleidelijke klimaatsveranderingen in het geologisch verleden

5a.4 De door zonne-energie aangedreven grote windsystemen en zeestromingen op aarde bepalen de ligging van klimaatgebieden

AK/V/Domein C
Klimaatsysteem op regionaal niveau
systeem en systeemmodellen, patronen, diversiteit
6b.2 De invloed beschrijven van het klimaat op de waterbalans in het Middellandse Zeegebied en de invloed op vegetatie en landbouw
systeem en systeemmodellen, patronen, diversiteit

n.v.t.AK/H/Domein C
Langetermijneffecten klimaatverandering
11a.1. Het vraagstuk van overstromingsgevaar van de grote rivieren

6b.1 Beargumenteren dat het mondiale klimaatvraagstuk wetenschappelijk niet onomstreden is en aangeven dat het actuele klimaatvraagstuk veroorzaakt wordt door menselijk handelen en het reageren van natuurlijke processen daarop
duurzaamheid, toekomstgericht denken, waardendilemma's

6b.2 Aangeven welke maatschappelijke en natuurlijke factoren een rol in de discussie spelen en een mening geven over de validiteit van de argumenten die in deze discussie een rol spelen

6b.3 Gevolgen van klimaatveranderingen voor natuurlijke en maatschappelijke systemen aangeven en een beargumenteerde toekomstverwachting formuleren

6b.4 Beargumenteren in hoeverre natuurlijke en maatschappelijke systemen kwetsbaar zijn voor klimaatveranderingen

AK/V/Domein C
WeerKortetermijneffecten atmosfeer
risico's en veiligheid
7b.1 Het landschap herkennen als het resultaat van een dynamisch systeem en de voor een landschapszone relevante geofactoren met elkaar in verband brengen
risico's en veiligheid

9a.1. Het vraagstuk van overstromingsgevaar van de grote rivieren
risico's en veiligheid

AK/V/Domein E
Relaties tussen endogene en exogene processenKringlopen
kringlopen, interactie
n.v.t.
5a.3 De interactie tussen endogene en exogene processen beschrijven en verklaren (aan de hand van de kringlopen)
kringlopen, interactie

AK/V/Domein C
Landschappen (en menselijke activiteit)
SubkernenInhoudenhavovwoexameneenheden
LandschapzonesLandschapzones op mondiaal niveau
7b.2 De invloed van menselijke activiteiten op natuur en milieu in verschillende landschapszones beschrijven en verklaren
systeem en systeemmodellen, stabiliteit en verandering, patronen

5b.1 De landschapszones op aarde herkennen en beschrijven als dynamische systemen en relaties tussen geofactoren binnen landschapszones beschrijven en verklaren
systeem en systeemmodellen, stabiliteit en verandering, patronen

5b.2 De invloed van menselijke activiteiten op andere geofactoren in verschillende landschapzones beschrijven en verklaren

AK/V/Domein C
Landschapzones op regionaal niveau
structuur en functie, stabiliteit en verandering
n.v.t.
5c. De natuurlijke en landschappelijke kenmerken van het Middellandse-Zeegebied beschrijven en aangeven hoe natuur en samenleving in dat gebied elkaar wederzijds beïnvloeden
structuur en functie, interactie

9a.3 De in Nederland voorkomende typen zeekusten beschrijven
structuur en functie, stabiliteit en verandering

AK/V/Domein E
NatuurrampenMenselijke activiteiten en landschappelijke gevolgen
risico's en veiligheid, oorzaak en gevolgrelatie
8a. Natuurlijke gevaren in de Verenigde Staten beschrijven en verklaren
risico's en veiligheid, oorzaak en gevolgrelatie

5c. De gevolgen van landdegradatie en de manier waarop de mens daarmee omgaat analyseren
risico's en veiligheid, oorzaak en gevolgrelatie

AK/V/Domein D
Natuurlijke gevaren en de gevolgen voor samenlevingen
8b. Aan de hand van voorbeelden uit de VS beoordelen hoe de samenleving reageert op de risico's die samenhangen met natuurlijke gevaren

11a.1 Kenmerken van de stroomgebieden van Rijn en Maas beschrijven

8a.2 Natuurlijke risico's in Zuidoost-Azië beschrijven en analyseren en uitleggen waarom gebieden met een verhoogd natuurlijk risico toch vaak dicht bevolkt zijn

8a.3 Met voorbeelden aantonen dat welvaart en sociaal-organisatorisch vermogen van invloed zijn op de kwetsbaarheid van delen van een samenleving zowel in sociaal-economisch als ruimtelijk opzicht
 

AK/V/Domein D
Water
SubkernenInhoudenhavovwoexameneenheden
WaterkringloopStroomgebieden
structuur en functie, risico en veiligheid
11a.1 De invloed van het veranderende klimaat en meer extreme weersomstandigheden op de waterafvoer van Rijn en Maas beschrijven
structuur en functie

11a.1 Overstromingsgevaar relateren aan ruimtelijke inrichting, zowel binnen- als buitendijks
structuur en functie, risico en veiligheid

9a.1 Kenmerken van de stroomgebieden van Rijn en Maas beschrijven
structuur en functie

9a.1 De invloed van het veranderende klimaat en meer extreme weersomstandigheden op de waterafvoer van Rijn en Maas beschrijven
structuur en functie, risico en veiligheid

AK/V/Domein E
WaterproblematiekTe veel, te weinig, te vies water
structuur en functie, stabiliteit en verandering
11a.2 Mogelijke aanpassingen in het stroomgebied beschrijven om de waterafvoer te beheersen en recent Nederlands en internationaal rivierbeleid beschrijven en beoordelen
structuur en functie, stabiliteit en verandering

9a.1 Overstromingsgevaar relateren aan ruimtelijke inrichting, zowel binnen- als buitendijks
risico's en veiligheid, oorzaak en gevolgrelatie

9a.3 Beschrijven hoe dynamische zeekusten veranderen als gevolg van zeespiegelstijging en/of menselijk ingrijpen

9a.3 Beschrijven hoe zeestromingen, getijdestroming en wind de Nederlandse kust als een dynamisch systeem vormgeven
structuur en functie, stabiliteit en verandering

AK/V/Domein E
WaterbeleidWaterbeleid in Nederland
risico's en veiligheid, oorzaak en gevolgrelatie, toekomstgericht denken
n.v.t.
9a.2 Mogelijke aanpassingen in het stroomgebied beschrijven om de waterafvoer te beheersen en recent Nederlands en internationaal rivierbeleid beschrijven en beoordelen
risico's en veiligheid, oorzaak en gevolgrelatie, toekomstgericht denken

AK/V/Domein E
Kustbeheer Nederlandn.v.t.
9a.3 Beheer van de Nederlandse kust beoordelen, bezien vanuit de natuurlijke kustprocessen en vanuit ecologische en economische waarden van het kustgebied

AK/V/Domein E
Relatie kust- en rivierbeleidn.v.t.
9a.3 De relatie leggen tussen het kustbeleid en het rivierbeleid

AK/V/Domein E