helphelp

Leerlijn Maatschappijleer (PO-vmbo)

( )

Sectoren
Kernconcepten
kerndoelen primair onderwijskerndoelen onderbouwvmbo bovenbouw bb exameneenhedenbb vmbo kb/gl/tl exameneenheden
1. Macht, gezag en bestuur

36:
De leerlingen leren hoofdzaken van de Nederlandse en Europese staatsinrichting en hun rol als burger.

36

44:
De leerling leert op hoofdlijnen hoe het Nederlandse politieke bestel als democratie functioneert en leert zien hoe mensen op verschillende manieren bij politieke processen betrokken zijn.

45:
De leerling leert de betekenis van Europese samenwerking en de Europese Unie te begrijpen voor zichzelf, Nederland en de wereld.

47:
De leerling leert actuele spanningen, conflicten en oorlogen in de wereld te plaatsen tegen hun achtergrond, en leert daarbij de doorwerking ervan op individuen en samenleving (nationaal, Europees en internationaal), de grote onderlinge afhankelijkheid in de wereld, het belang van mensenrechten en de betekenis van internationale samenwerking te zien.

44, 45, 47

ML1/K/5  Sociale verschillen
6. De kandidaat kan:
− met voorbeelden beschrijven wat sociale verschillen zijn en hoe die veroorzaakt worden, en beschrijven hoe de plaats van een mens op de maatschappelijke ladder kan veranderen;
− voorbeelden geven van belangen van mensen in een bepaalde maatschappelijke positie en van conflicten die daarmee samenhangen;
− maatregelen van de overheid.

ML1/K/6  Macht en zeggenschap
8. De kandidaat kan:
− vormen van macht herkennen;
− beschrijven hoe regels het samenleven van mensen mogelijk maken;
− beschrijven welke mogelijkheden burgers hebben om invloed uit te oefenen op de politiek, en kenmerken van een parlementaire democratie noemen.
 

ML1/K/5/BB, ML1/K/6/BB

ML1/K/5  Sociale verschillen  
7. De kandidaat kan:
− met voorbeelden beschrijven wat sociale verschillen zijn en hoe die veroorzaakt worden, en beschrijven/uitleggen hoe de plaats van een mens op de maatschappelijke ladder kan veranderen (sociale mobiliteit);
− beschrijven en uitleggen dat mensen vanuit hun maatschappelijke posities belangen hebben en hoe daardoor conflicten kunnen ontstaan;
− overheidsbeleid ten aanzien van sociale ongelijkheid beschrijven en verklaren.
 

ML1/K/6  Macht en zeggenschap
9. De kandidaat kan:
− vormen van macht en machtsmiddelen herkennen, beschrijven en verklaren;
− beschrijven en uitleggen hoe regels het samenleven van mensen mogelijk maken;
− beschrijven en uitleggen welke mogelijkheden burgers hebben om invloed uit te oefenen op de politiek, en kenmerken van een parlementaire democratie noemen, herkennen en toelichten.
 

ML1/K/5/KB/GL/TL, ML1/K/6/KB/GL/TL
2. Cultuur, levensbeschouwing en identiteit

37:
De leerlingen leren zich te gedragen vanuit respect voor algemeen aanvaarde waarden en normen.

38:
De leerlingen leren hoofdzaken over geestelijke stromingen die in de Nederlandse multiculturele samenleving een belangrijke rol spelen, en ze leren respectvol om te gaan met seksualiteit en met diversiteit binnen de samenleving, waaronder seksuele diversiteit.

37, 38

43:
De leerling leert over overeenkomsten, verschillen en veranderingen in cultuur en levensbeschouwing in Nederland, leert eigen en andermans leefwijze daarmee in verband te brengen, en leert de betekenis voor de samenleving te zien van respect voor elkaars opvattingen en leefwijzen, en leert respectvol om te gaan met de seksualiteit en met diversiteit binnen de samenleving, waaronder seksuele diversiteit.

43

ML1/K/4  Cultuur en socialisatie
4. De kandidaat kan:
− beschrijven hoe een mens zich ontwikkelt tot lid van de samenleving;
− uitleggen dat mensen bij een subcultuur (willen) horen en dat elke subcultuur invloed heeft op het gedrag;
− de rol van onderwijs beschrijven in de ontwikkeling.
 

ML1/K/7  Beeldvorming en stereotypering
10. De kandidaat kan:
− beschrijven hoe mensen bij het vormen van hun meningen beïnvloed worden door selectie van informatie;
− uitingen van vooroordelen en beeldvorming ten aanzien van mannen en vrouwen in de samenleving herkennen en benoemen;
− voorbeelden noemen van vooroordelen en discriminatie, beschrijven hoe deze ontstaan en aangeven wat er tegen te doen is;
− van een bepaald sociaal probleem beschrijven hoe de beeldvorming erover tot stand komt/gekomen is.  
 

ML1/K/4/BB, ML1/K/7/BB

ML1/K/4  Cultuur en socialisatie
5. De kandidaat kan:
− beschrijven hoe een mens zich ontwikkelt tot lid van de samenleving en de invloed van het socialisatieproces herkennen en beschrijven;
− uitleggen dat mensen bij een subcultuur (willen) horen en dat elke subcultuur invloed heeft op het gedrag en socialisatieproces;
− de rol van onderwijs (als socialiserende instantie) beschrijven in de ontwikkeling van een mens als lid van de samenleving.
 

ML1/K/7  Beeldvorming en stereotypering  
11. De kandidaat kan:
− aangeven dat selectieve waarneming een rol speelt in het proces van beeld- en meningsvorming;
− uitingen van vooroordelen en beeldvorming ten aanzien van mannen en vrouwen in de samenleving herkennen en benoemen;
− beschrijven hoe men uitingen van vooroordelen en discriminatie tegemoet kan treden vanuit het beginsel van gelijkwaardigheid en respect;
− van een bepaald sociaal probleem beschrijven hoe de beeldvorming erover tot stand komt/gekomen is.
 
 
 

ML1/K/4/KB/GL/TL, ML1/K/7/KB/GL/TL
3. Werk, welzijn en welvaart

34:
De leerlingen leren zorg te dragen voor de lichamelijke en psychische gezondheid van henzelf en anderen.

35:
De leerlingen leren zich redzaam te gedragen in sociaal opzicht, als verkeersdeelnemer en als consument.

34, 35

42:
De leerling leert in eigen ervaringen en in de eigen omgeving effecten te herkennen van keuzes op het gebied van werk en zorg, wonen en recreëren, consumeren en budgetteren, verkeer en milieu.

46:
De leerling leert over de verdeling van welvaart en armoede over de wereld, hij leert de betekenis daarvan te zien voor de bevolking en het milieu en relaties te leggen met het (eigen) leven in Nederland.

42, 46

ML1/K/5  Sociale verschillen
6. De kandidaat kan:
− met voorbeelden beschrijven wat sociale verschillen zijn en hoe die veroorzaakt worden, en beschrijven hoe de plaats van een mens op de maatschappelijke ladder kan veranderen;
− voorbeelden geven van belangen van mensen in een bepaalde maatschappelijke positie en van conflicten die daarmee samenhangen;
− maatregelen van de overheid.

ML1/K/5/BB

ML1/K/5  Sociale verschillen  
7. De kandidaat kan:
− met voorbeelden beschrijven wat sociale verschillen zijn en hoe die veroorzaakt worden, en beschrijven/uitleggen hoe de plaats van een mens op de maatschappelijke ladder kan veranderen (sociale mobiliteit);
− beschrijven en uitleggen dat mensen vanuit hun maatschappelijke posities belangen hebben en hoe daardoor conflicten kunnen ontstaan;
− overheidsbeleid ten aanzien van sociale ongelijkheid beschrijven en verklaren.
 

ML1/K/5/KB/GL/TL
4. Communicatie en samenleving
n.v.t.

37:
De leerling leert een kader van tien tijdvakken te gebruiken om gebeurtenissen, ontwikkelingen en personen in hun tijd te plaatsen. De leerling leert hierbij over belangrijke historische personen en gebeurtenissen en over kenmerkende aspecten van de volgende tijdvakken: tijd van jagers en boeren (prehistorie tot 50 v. Chr.), tijd van Grieken en Romeinen (3000 v. Chr. – 500 na Chr.), tijd van monniken en ridders (500 – 1000), tijd van steden en staten (1000 – 1500), tijd van ontdekkers en hervormers (1500 – 1600), tijd van regenten en vorsten (1600 – 1700), tijd van pruiken en revoluties (1700 – 1800), tijd van burgers en stoommachines (1800 – 1900), tijd van wereldoorlogen (1900 – 1950), tijd van televisie en computer (1950 – heden).De leerling leert daarbij in elk geval de relatie te leggen tussen de gebeurtenissen en ontwikkelingen in de 20e eeuw (waaronder de Wereldoorlogen en de Holocaust), en hedendaagse ontwikkelingen. De vensters van de canon van Nederland dienen als uitgangspunt ter illustratie van de tijdvakken.

37

ML1/K/7  Beeldvorming en stereotypering
10. De kandidaat kan:
− beschrijven hoe mensen bij het vormen van hun meningen beïnvloed worden door selectie van informatie;
− uitingen van vooroordelen en beeldvorming ten aanzien van mannen en vrouwen in de samenleving herkennen en benoemen;
− voorbeelden noemen van vooroordelen en discriminatie, beschrijven hoe deze ontstaan en aangeven wat er tegen te doen is;
− van een bepaald sociaal probleem beschrijven hoe de beeldvorming erover tot stand komt/gekomen is.  
 

ML1/K/7/BB

ML1/K/7  Beeldvorming en stereotypering  
11. De kandidaat kan:
− aangeven dat selectieve waarneming een rol speelt in het proces van beeld- en meningsvorming;
− uitingen van vooroordelen en beeldvorming ten aanzien van mannen en vrouwen in de samenleving herkennen en benoemen;
− beschrijven hoe men uitingen van vooroordelen en discriminatie tegemoet kan treden vanuit het beginsel van gelijkwaardigheid en respect;
− van een bepaald sociaal probleem beschrijven hoe de beeldvorming erover tot stand komt/gekomen is.
 
 
 

ML1/K/7/KB/GL/TL